Speelgoed dat maar op één manier werkt, is meestal binnen twee weken uitgespeeld. Speelgoed zonder vaste bedoeling blijft jaren liggen. Dat verschil heet vrij spel, en er zit meer achter dan alleen langer speelplezier.
Wat is vrij spel?
Spel waarbij het kind bepaalt wat er gebeurt. Geen doel dat vooraf vaststaat, geen goed of fout, geen volwassene die uitlegt hoe het hoort.
Een puzzel is af als hij af is. Een doos blokken is nooit af. Dat tweede is vrij spel.
Waarom is dat belangrijk?
Omdat een kind dan zelf beslissingen neemt. Wat ga ik maken, wat als het omvalt, probeer ik het nog eens of doe ik iets anders. Dat zijn kleine beslissingen, maar ze worden honderden keren per uur genomen.
Bij speelgoed met een vaste opdracht neemt het speelgoed die beslissingen. Dat is niet slecht, maar het traint iets anders.
Het kind kiest zelf het niveau
Dit is de belangrijkste eigenschap en meteen de minst opvallende. Als er geen niveaus zijn, zoekt een kind vanzelf de moeilijkheid op die het aankan.
Bij stapelstenen zie je dat direct: de stenen komen verder uit elkaar te liggen naarmate het beter gaat. Niemand hoeft dat te zeggen.
Vervelen mag
Een kind dat even niet weet wat het moet doen, gaat iets bedenken. Dat moment van niets is waar het verzinnen begint, en het is precies wat verdwijnt als er altijd iets is dat vermaakt.
Open speelgoed dat gewoon in de kamer ligt helpt daarbij, omdat het geen aandacht vraagt tot een kind er zelf iets mee wil.
Bewegen hoort erbij
Veel open speelgoed staat stil op tafel. Bouwsets, blokken en tegels zijn prima, maar een kind zit erbij.
Speelgoed waarbij een kind opstaat en beweegt doet er iets bij: balans, kracht en coördinatie. Welke vaardigheden dat precies zijn staat in speelgoed voor de grove motoriek.
Hoe richt je dat praktisch in?
- Leg niet alles tegelijk klaar, minder keuze leidt vaak tot langer spel
- Ruim af en toe iets weg en haal het weken later terug
- Laat een bouwsel staan als het kan, dan gaat het spel morgen verder
- Doe niet meteen voor hoe het moet, ook niet als je een beter idee hebt
Wat open-ended speelgoed precies is en welke soorten er zijn, staat in wat open-ended speelgoed is.
