Er zijn twee heel verschillende producten die stapelstenen heten. Het ene is het grote balansspeelgoed waar kinderen op staan. Het andere zijn Tumi Ishi: houten blokjes van een centimeter of vijf die je op tafel opstapelt.
Zoek je op houten stapelstenen, dan kom je bij het tweede uit. Hieronder wat het precies is en wanneer het de betere keuze is.
Wat betekent Tumi Ishi?
Het is Japans voor stapelstenen. Vandaar de verwarring: de term wordt in Nederland gewoon vertaald gebruikt, waardoor twee totaal verschillende soorten speelgoed dezelfde naam dragen.
De naam verwijst naar de stapeltjes stenen die wandelaars langs een pad achterlaten. Precies dat balanceren op een onregelmatig vlak is wat het spel doet.
Hoe zien ze eruit?
Houten blokjes met schuin geslepen vlakken, allemaal net iets anders van vorm en formaat. Geen enkel vlak is helemaal recht, wat betekent dat elke stapel anders uitpakt.
Een set bevat meestal veertien tot zestien stuks. Je vindt ze in naturel hout, in gedekte tinten en in felle kleuren, afhankelijk van de maker.
Wat doe je ermee?
Stapelen, en dan vooral: uitzoeken welk vlak op welk vlak past. Omdat niets recht is moet een kind steeds kijken waar het zwaartepunt ligt en hoeveel het kan hebben voordat de toren gaat.
Dat maakt het een geduldspel. Er zit geen doel in en geen score, dus het is open-ended speelgoed in de zuiverste vorm.
Verder worden ze gebruikt als losse onderdelen in fantasiespel: als rotsen, als eten, als schatten om te sorteren op kleur of grootte.
Wat traint het?
Vooral fijne motoriek en concentratie. Een blokje precies neerzetten en dan loslaten zonder de stapel om te stoten vraagt om gedoseerde kracht, en dat is dezelfde controle die je later nodig hebt om een potlood te sturen.
Verder zit er iets in over zwaartepunt en evenwicht dat kinderen puur door proberen doorkrijgen. Andere manieren om die fijne motoriek te oefenen staan in speelgoed voor de fijne motoriek.
Vanaf welke leeftijd?
Ongeveer vanaf twee jaar, en dan vooral om ermee te sjouwen en te sorteren. Het echte balanceren komt rond een jaar of drie tot vier op gang, als een kind genoeg geduld heeft om een toren af te maken.
De blokjes zijn klein genoeg om in een mond te passen, dus voor kinderen die nog alles proeven is het niets. Grote stapelstenen zijn dan een veiliger keuze.
Wat kosten houten stapelstenen?
Rond de €18 voor een set van vijftien blokjes bij de grote platforms. Handgemaakte en handbeschilderde sets van kleinere makers liggen hoger, ergens tussen de €30 en €50.
Ter vergelijking: één losse Stapelstein kost €30 tot €40. Voor het geld van een enkele grote steen heb je dus een complete set houten blokjes.
Waar let je op bij het kopen?
- Bij gekleurde sets: of er iets staat over de verf en of die op waterbasis is
- Of de blokjes glad afgewerkt zijn, want ruw hout geeft splinters
- Het aantal, want onder de twaalf blokjes wordt een toren snel saai
- Een CE-markering, ook bij hout
Ze zijn te koop bij de grotere platforms en bij winkels die zich op houten en Montessori-speelgoed richten.
Houten blokjes of grote balansstenen?
Kies Tumi Ishi als
- je iets zoekt voor aan tafel, niet voor door de kamer
- het om concentratie en fijne motoriek gaat
- je een klein bedrag wil uitgeven
Kies grote stapelstenen als
- je kind zijn energie kwijt moet
- het om balans en beweging gaat
- je kind nog alles in de mond stopt
Het zijn dus geen concurrenten. Ze lossen een ander probleem op en staan prima naast elkaar in dezelfde speelhoek.
Kort antwoord
Waar kom je op uit
- Zoek je rustig bouwspel voor rond de €20? Tumi Ishi.
- Wil je bewegen binnenshuis? De grote stapelstenen.
- Zoek je hetzelfde idee maar dan groter en van hout? Kijk naar de bogen en stapelaars van Grimm’s.
Wat de grote stapelstenen precies zijn staat in wat stapelstenen zijn.
